پيگيرى نهضت فرهنگى در آن شرايط نسبت به ديگر اقدام‌ها از چند جهت ، اولويّت و فوريّت داشت : 1 - كار عظيم و عميق فرهنگى كه امام سجاد و امام باقر عليه السلام شروع كرده بودند و امام صادق عليه السلام در حوزه گسترده‌ترى مطرح كرده بود ، لازم بود دنبال شود و به نتايج نهايى برسد . رها كردن اين حركت از سوى امام كاظم عليه السلام و امامان پس از آن حضرت چه بسا موجب هدر رفتن تلاش‌هاى امامان پيشين مىشد . 2 - امام صادق عليه السلام موفق شد تحولى فرهنگى در جامعه ايجاد و افراد زيادى را با فرهنگ‌ها و ملّيت‌هاى مختلف به مهد اسلام جذب كند و آنان را كه تعدادشان بالغ بر چهار هزار نفر مىشد تحت تعليم و تربيت مكتب اهل بيت عليهم السلام قرار دهد . اين جمع مستعدّ و تشنه كه به بهاى سنگينى فراهم آمده بود نمىبايد پس از شهادت پيشوايان پراكنده و طعمهء گرگان درنده شوند . امام كاظم عليه السلام به‌عنوان حجّت خدا و جانشين پدر وظيفه خود مىديد بر كرسى تدريس و تربيت پيشواى ششم بنشيند و قافله‌سالار نهضت فرهنگى پدر گردد . 3 - در آن شرايط ، خطر نفوذ فرهنگ‌هاى بيگانه در قلمرو فرهنگ اسلام ناب ، خطرى جدّى و ويرانگر اصول و مبانى اعتقادى امّت مسلمان بود . امام كاظم عليه السلام براى جلوگيرى از نفوذ افكار الحادى در حوزه فرهنگى اسلام و پاسخگويى به نيازهاى فكرى و اعتقادى پيروان خود ، محور فعّاليت‌هاى خويش را بر روى كارهاى فرهنگى متمركز كرد . گروه زيادى از حق جويان ، دانشمندان و راويان حديث پس از شهادت امام صادق عليه السلام به فرزندش امام كاظم عليه السلام روى آورده و در طول مدتى كه آن گرامى در مدينه بود از محضرش استفاده مىكردند . پيشواى هفتم با توانمندى و احاطهء گسترده به اصول و مبانى مكتب و آگاهى از نيازمندىهاى جامعه ، مجموعه ارزشمندى از احكام و معارف اسلامى در زمينه‌هاى مختلف اصول اعتقادى ، فقه - در ابواب گوناگون - تفسير ، حديث ، اخلاق ، تاريخ انبياء و . . .